Green tara
OM TARE TUTTARE TURE SOHA
Надад хайртай зүрх бүрт баярлалаа
Тухай
Зүрхний аялгуу эгшгүүд
Би дуучин биш ээ. Гэхдээ дуулах дуртай. Зүрхнээс ундрах айзам хэмнэлээ тантай хуваалцъя. Миний хит дуунуудаас сонсоорой.
1. Ээжийн бүүвэйтэй хорвоо
2. Цэцэгчний хүслэн
3. Үгүйлж явъя нэгийгээ
4. Униар татсан уулсын...
5. Цэргийн бодол
Жиммигийн захидлууд
Тайваны нэрт зохиолч, зураач Жиммигийн "Захидлууд" номноос цувралаар Аудио болгон хүргэж байна. Миний дуртай дуунуудаас МР3 -ыг сонсоно уу.
.jpg)
Хорвоо дэлхий дээр юу ч болж байсан энэ захидлыг би заавал чамдаа илгээнэ ээ......
Хайрт балчирхан чамдаа
Хайрт хүүхэд чамдаа
Хайрт хэрээ чамдаа
Хайрт Цасхан чамдаа
Хайрт эмч тандаа
Хайрт Утсан бөмбөг чамдаа
Хайрт Жан багш таньдаа
Хайрт Амандаа эгчдээ
Хайрт Дамү чамдаа
Хайрт мантуу чамдаа
Хайрт охин дүү чамдаа
Архив : 2009 - 11
Улс тунхагласны баяр буюу төөрөгдөл
2009 он бол Монгол улс тусгаар тогтнолоо зарласны 98 жилийн ой.
1246 оны YII сард Монголын гуравдугаар их хаан Гүегээс Европ дахины Пап лам Ромын шашны хаанд өгсөн төрийн бичигт дарсан Их Монгол улсын далай хааны тамга.
Жил жилд л энэ хэдэн баярын өдрөө холиод хутгахчих юмаа . Ялангуяа улс тунхагласны баярын тухайд. Жил бүрийн 11 дүгээр сарын 26 -нд монголчууд бүх нийтээр амарч, Фм радио, телевиз зурагтаар энэ өдрийг улс тунхагласны баяр хэмээн сүр жавхлантай зарлаж, хүмүүс бие биедээ тусгаар тогтнолын . . ойн баярын мэнд хүргэж мессэж нисгэн, муу эр дайнд хөөрдгийн үлгэрээр зарим нэг нь дотроо баярлуулан хөөрцөглөнө. Ер нь хавтгай сайхан тэмдэглэдэг л дээ.
Том хотын алслагдсан жижиг мухарт суугаа бидний 5 монгол залуу ч хуушуур хайрч, нийслэл салат хутгаж, монгол маягаар сайхан тэмдэглэлээ. Дүү нарынхаа буянд энэ орой сайхан ярьж хөөрч суулаа. Аливаа нэгэн баярын бэлгэдлийн чанар нь их байх юм даа. Яг үнэндээ бидний хувьд энэ өдөр улс тунхагласны ойн баярын өдөр үү, үндсэн хууль баталсан өдөр үү эсвэл ардын хувьсгал ялсан өдөр үү гэдэг нь онцын чухал биш харин бүгдээрээ ширээ тойрон суугаад, монголынхоо тухай, нийгмийн тухай өөрсдийн бодол санаагаа хуваалцан, эх орныхоо ирээдүйг сайхнаар зөгнөн суух нь яахын аргагүй хамгийн аятай таатай зүйлээ.
Гэвч өмнө нь би нэг хичээл дээр илтгэл тавихдаа 1921 оны 7 сарын 11 -нд Монгол улс тусгаар тогтнолоо тунхагласан юм гэж ярьсан тул энэ орой биднийг тусгаар тогтнолын баяраа тэмдэглэж байна гэхэд миний найзууд Мари, Тофи нар нилээд гайхлаа. Тэдний гайхсан харцыг хариулж би ч бушуухан ам нээж "Энэ өдөр бол манай анхдугаар шинэ үндсэн хууль баталсан өдөр юм" гэлээ. "Яагаад монголчууд жилд хоёр удаа улс тунхагласны баяр гэж тэмдэглэдэг юм бэ? " гэж монголд очиж байсан олон гадаад найз маань асуудаг байсан. Үнэндээ энэ бол эх толгой нь мэдэгдэхгүй болсон завхрал. Монгол нийгэм даяараа туссан толгойн өвчин. " 1911 оны 12 дугаар сарын 29-нд Монгол улс Манж Чингийн дарлалаас гарч, 8 дугаар Богд Жавзандамбыг хаан ширээнд суулган, Монгол улс тусгаар тогтнолоо анхлан зарлан тунхагласан. Гэвч тухайн үеийн түүхэн нөхцөл байдлын улмаас Сүхбаатар тэргүүтэй ардын журамт цэргүүд Ардын хувьсгал хийж ялаад, 1921 оны 7 сарын 11 -нд Да хүрээнд Монголын тусгаар тогтнолыг дахин зарлан тунхаглаж, тэр өдрөө Наадам хийж ялалтаа тэмдэглэсэн. 1924 оны 11 сарын 26 -нд Бүгд найрамдах Монгол ард улс байгуулагдаж, анхдугаар шинэ үндсэн хууль баталсан" гэж над шиг муу оюутан бүсгүй энэ асуудлыг хөндсөн тэдгээр гарын арван хуруунд ч хүрэхгүй гадаад найздаа учирлалаа гээд яах юм? Жинхэнэ олон улсын онигоо.
Энэ онигоо зөвхөн тусгаар тогтнолын баяраар дуусахгүй, цагаан сар буюу хаврын баярыг бас хамаарна. Жил жилийн цагаан сар гэж лайтай гайтай баяр нэг ширхэг байх боллоо. Шар зурхай юу Төгс буянт уу? Төрөө дагаж шинэлэх үү? Түмнээ дагаж шинэлэх үү? Ёстой нэг завхарсан заваан юм болох болов. Бид ч яахав энэ тогоон дотроо хөл хөлөө жийлцээд яаж ч аяглаж авирлаж болно. Та минь минь,,, Цаана чинь биднийг шоолж элэгээ хөштөл инээх, эрүүгээ чилтэл хөхрөх харийн хүмүүс улам л нэмэгдэн байна. Өнгөрсөн жил, бас уржнангийн цагаан сараар Хятадын нэгэн сонинд жил жилийн цагаан сар дөхөөд ирэхээр Монгол ЦУРХАЙЧИД хоёр хуваагдан, ард түмэн нь яах учраа олохгүй сандардаг тухай нийтлэлүүд гарч байсан шүү. Энэ жил ч гарах л байх. Энэ мэтчилэн дэлхий даяар биш юмаа гэхэд урд хойд хоёр хөрш маань ядаж л нэг хэсэг шоолох юмтай л болж байгаа нь тэр л дээ.
Хөршүүдээ унтуулахгүй архидаад л хэрэлдээд байдаг эр эм хоёр шиг...Ёстой болимоор юм. Ер нь тэр цагаан сар чинь бэлгэдлийн баяр болохоос биш сар хэзээ мандахтай тийм ч холбоотой биш шүү дээ. Ард түмнээ ч ядраагаад, гадаад улс орныг ч төөрөгдүүлээд. Ингээд яах нь мэдэгдэхгүй алцганаад байхаар, ядаж л Монгол Цагаан сарыг үзэх гэсэн гадаад нөхдүүд Өвөр монголд юмуу Хятадад буугаад үлдчихдэг юм байгаа биз дээ? Зурхайч биш ЦУРХАЙЧИД болих хэрэгтэй. Олон улсад Монголын нэр төрийг унагахаа болих хэрэгтэй. Тэгээд ч Чингисийн шар зурхай л гэнэ. Заавал хятадыг дуурайх гээд байгаа юм уу хаашаа юм? Тэр Хятад сонины нийтлэл дээр: "Зарим цурхайч нь манай Хятад зурхайг дагах гээд зарим нь хуучин Төвд зурхай барих гээд талцчихдаг" гэж тодорхой бичсэн байсан. Хятадаас юуг ч яаж ч авч болно. Гэхдээ зурхайгаа ядаж хэвээр нь орхи. Тэгэх үү? байгаа юмаа байгаагаар нь үлдээ.
Энэ төрийн эрх баригчид улс тунхагласны баярыг нэр мөр болгож, ард түмнийг бас гадаад улс орныг ч төөрөгдүүлэхээ зогсоомоор. Үүрэн телефоны компаниудаас хахууль авчихсан юмшиг дуугүй суухаа болимоор. Учир нь энэ өдөр чинь 1 хүн дор хаяж 5 хүнд баярын мэнд хүргэсэн СМС явуулж, утсандаа их нэгжтэй нь дуудлага хийж байгаа ш дээ.
........цааш нь унших........
Quand la Chine Change le monde....
“Хятад дэлхийг өөрчлөх үед....”
Зохиогч: Erik Izraelewicz
Эдийн засгийн ухааны доктор
2005 оны 2 дугаар сарын 2 нд Франц улсад хэвлэгдэв.
“Хятад алив бүхнийг бүдэгрүүлж сааралтуулдаг ч зурвасхан гэрэл байсаар байна. Түүнийг эрж ол.” Паскаль “Idea”
Урьдын л нэгэн адил зул сарын модны доор бэлэг овоорч, халуун ам бүлээрээ цугларч бас нэгэн оныг хамтдаа үдэх боллоо. Хүн бүр тэсэлгүй өөр өөрийн бэлгийг задлахаар яарцгаав. Бяцхан Лафейрт оногдсон бэлгийн хайрцагнаас өнгө алаглан гялалзах модон галт тэрэг гарч ирлээ. Түүний үел ах Грегой хайрцагнаас газрын теннисийн хамгийн хөнгөн цохиурын тухай нийтэлсэн залуусын сэтгүүл гаргалаа. Агнес эгч тэнд зөөврийн компьютер хэрэглэх заавар нухацтай уншин сууна. Аав харин шинэ DVD тоглуулагчаа ажиллуулахаар оролдоно. Ээж болохоор баяртай нь аргагүй кашмер нөмрөгөөр биеэ ороож нэг үзнэ...... Урьд жилүүдийн зул сарын баяртай адилхан биш байна гэж үү? Огтхон ч адил биш. Энэ зул сарын баяр манай гэр бүлийн хувьд бас бусад франц айлуудын хувьд онцгой их “Хятаджсан” баяр боллоо. Тоглоом, теннисийн цохиурнаас өгсүүлээд зөөврийн компьютер, нөмрөг гээд бүх л бэлгэн дээр “Хятадад үйлдвэрлэв” гэж бичээстэй байх юм. Зул сарын модон доор өрөөстэй бүх бэлэг сэлтүүд, модон дээр өлгөөстэй тоглоом чимэглэлүүд, жижигхэн санта өвөө гээд л бүгд Хятадынх, тэр ч бүү хэл энэ мод ч хүртэл Хятадынх.
Энэ зул сарын баярын өмнөх 2004 он бол Францын засгийн газар “Хятадын соёлын жил” зарласан жил юм. Гэсэн хэдий ч Францад “Дундад улс” гэсэн дардасын мөр аль эрт тод үлдсэн. Манай засгийн газар соёлын жилийн хүрээнд маш олон арга хэмжээ зохион байгуулсан. Тухайлбал: Эффелийн цамхагийг улаан өмсгөлөөр чимэх, Жан-Мишель Жарр (Jean-Michel André Jarre) Бээжингийн Хориотой хотод тоглолт явуулсан гэх мэт. Үүнтэй зэрэгцээд Хятад хэмээх нэгэн шинэ улс хүчирхэгжин, аж үйлдвэржсэн том гүрэн болж байгааг олон үйл явдал Франц хүмүүст ойлгуулсан юм. Хятадын сансрын хөлөг дэлхийн тойрогт замд орж, Хятад улс сансрын уудмын шинэ гишүүн боллоо. Афины олимпид алтан медалийн тоогоор тэргүүлж, дэлхий дахинд биеийн тамир спортын том улс гэдгээ харуулсан. Францын Матигнон их гудамжинд Хятад зураачдын үзэсгэлэн гарч, Хятад дэлхийн урлагийн бүтээлийн зах зээлд өөрийн нөлөөгөө улам бүр дээшлүүлж байгаагаа баталлаа. Хамгийн сүүлд, Францын THOMSON компаний өнгөт телевизийн салбарыг Хятадын Гуандун TCL компани худалдан авлаа. Эдгээр нь Хятадын эдийн засгийн өсөлт хөгжлийг хүмүүст үнэхээр мэдрүүлсэн юм.
Энэ 2004 онд хэд хэдэн чухал үйл явдал болсон нь :
Хятад гэсэн гарчиг Францын сонингуудын эхний нүүрэнд тавигдах нь нэгэнтээ тохиолдлын хэрэг биш болж, хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд хятадын нөлөө үлэмж ихссэн гэж хэлж болно. Францын худалдааны дээд сургууль (HEC)-ийн хашаанд, Бүгд найрамдах Хятад ард улсаас ирсэн хэдэн арван залуу боловсон хүчин капитализмын удирдлагын дэвшилтэт технологи сурч, Марсельд хүрээгээ тэлж байгаа “Хятад хотхон” (China town) зарим жижиг худалдачдыг түгшээж эхэллээ. Парисын Осман гудамжины том дэлгүүрүүдэд хятадын сэргэлэн залуус Азийн өөр нэгэн хүчирхэг улс Японы худалдаачидтай эн зэрэгцэн худалдан авагчдыг хуйлруулж, Lafayette дэлгүүрт бүр хятад хэлтэй худалдагч нар үйлчлэх болжээ. Францын бүх л эцэг эхчүүд үр хүүхдээ Кунзын бас Мао Зэдуны ярьдаг байсан тэр л хэл сургахыг хүсэх болж, мөн Бээжин, Шанхай, Гуандун хэдийнээ Францчуудын гол маршрут, аялалын халуун цэг болоод байна гэж аялал жуулчлалын агентлагууд шуугих боллоо.
Хятад үнэхээр мода болчихож. Гэхдээ зүгээр нэг мода биш шүү. Үнэндээ дээрх үзэгдлүүд 21 дүгээр зууны зөгнөл болж байна. Магадгүй 21 дүгээр зууныг бүхэлд нь хамрах эдийн засгийн чухал үйл явдлыг ч зөгнөн байж болох : Хятадын эдийн засгийн чадвар өдрөөс өдөрт наран мэт мандан дэвжиж, дэлхийн эдийн засгийн тавцан дээр гол нөлөө үзүүлэх болно.
1973 онд Голлист засгийн газрын сайд агсан Alain Peyrefitte “Хятад нойрноос сэрэх үед” (Quand la Chine s'éveillera…) номоо хэвлүүлж байсан. Өнөөдөр эгээ л нэг аварга луу нойроосоо хэдийнэ сэрээд тэндэх тэнгэрийг ороон үзэгдэх мэт. Mitterrand ерөнхий сайдын зөвлөх асан Alain Boublil 1997 онд “Хятадын зуун” (Le siècle des Chinois) нэртэй номоо хэвлүүлсэн. Одоо эдгээр зөгнөлүүд биелээд бүр нүдэнд илэрхий харагдах боллоо. Бодот амьдрал дээр, эдийн засгийн асар том үйл явдал хийгээд агуу түүхэн том цаг үеийн хувьд “Шинэ зуун” гэдэг цаг тооны бичиг дээр бичигдсэнээр тооцогддоггүй юм. Энэ үүднээс авч үзвэл 1979 он бол эргэлзээгүй 21 дүгээр зууны эхлэл байсан юм.
Яг тэр жил, хоорондоо огт төсгүй хоёр их хүн дэлхийг зэрэг донслогосон. Тэд бол Маргарет Тэтчер болон Дэн Сиаопин нар юм. 20 дугаар зууны сүүлчээр гарч ирсэн энэ хоёр их удирдагчдад ижил төстэй зүйл үнэногт байхгүй. Нэг нь дэлхийн хамгийн анхны ардчилсан улс – Нэгдсэн вант улсад төрсөн. Нөгөө нь дэлхийн хамгийн эртний төрт улс – Хятадад төрсөн. Тэтчерийн улсад 18 дугаар зууны эцэст аж үйлдвэрийн хувьсгал гарч, түүнээс хойш урд удаан хугацааны турш дэлхийн хамгийн баян улсад тооцогдож байсан. Харин Дэн Сиаопины улсад байдал огтхон ч тийм биш. Тэнд аж үйлдвэрийн жинхэнэ хувьсгал өрнөөгүй. Тэд бол эмгэнэлт “Соёлын хувьсгал”-аа дөнгөж туулан гарч ирсэн дэлхийн хамгийн ядуу улс орны нэг. Тэтчер бол төмөр хатагтай. Уламжлалт хуучны үзэл баримтлал бүхий ясны хатуу Англи эмэгтэй. Жижиг биетэй, намхан нуруутай Дэн Сиаопин бол Хятадын Коммунист намын дээд удирдагч. 1978-1979 оны хооронд тэд өөр өөрийн улсынхаа удирдах эрх мэдлийг гартаа авч, дэлхийн эдийн засгийг “Шинэ үе”-рүү оруулах их ажлаа эхэлцгээсэн юм.
Тэтчер, Дэн Сиаопин нар яг нэг уриа дэвшүүлсэн юм. Энэ бол Франсуа Гизогийн “Баялагийг бүтээцгээе” гэсэн уриа байсан. 1979 онд тэд өөр өөрийн ард түмэндээ энэ талаар маш тодорхой чиглэл өгч, баялагийн төлөө бүгд нэгдэх ёстой гэсэн мессэжийг тарааж эхэлсэн.
........Цааш нь унших.........
Хятад улс дэлхийн ураны баялагт шунахын учир
Солонгосын “Төвийн өдрийн сонин”
11 сарын 10 өдөр
Хятадын бүх анхаарал дэлхийн ураны баялагт чиглэж байна. Хятад уул уурхай, эрдэс түүхий эдийн нөөцөө баталгаатай болгохын тулд хамаг хүчээ шавхан ажиллаж байгаа ч ураны баялагт онцгой их ач холбогдол өгөх болсон нь илт. Энэ нь хоёр шалтгаантай, нэгд цөмийн эрчим хүчний ашиглалтаа дээшлүүлэх, хоёрт цэргийн зориулалт бүхий цөмийн зэвсэгээ сайжруулах.
Хятадын томоохон эрчим хүч үйлдвэрлэгч болох Хятадын Гуандун цөмийн эрчим хүчний корпораци（CGNPC）өнгөрсөн 9 дүгээр сард Австралийн Energy Metals компанийг худалдаж авахаар болсон. Мөн энэ корпораци Energy Metals-ын хувьцааны 40 хувийг эзэмшиж буй Jin da lee Resources –ыг бас худалдан авахаар төлөвлөж байгаа юм. Энэ бол Хятад улс дэлхийн гуравдах том уран үйлдвэрлэгч орон Австральд явуулж буй ураны тогтвортой стратег гээч нь юм.
Хятадын цөмийн аж үйлдвэрийн корпораци（CNNC） энэ оны эхэнд Монгол улсад уран олборлох лиценз бүхий Western Prospector корпорацид 28.7 сая доллорын хөрөнгө оруулалт хийж, уран олборлох эрхтэй болсон.
............цааш нь унших..............
"Тархины тураал"-тай үхэр Монгол хүү Япон эгч рүүгээ захиа илгээх нь
Саяхан интернэтээр жич танилцсан нэгэн найзаас и-мэйл ирлээ. Нэгэн япон судлаач бүсгүйн бичсэн "Тархины тураал" нэртэй нийтлэлийг хавсаргасан байсан. Аяако гэж өхөөрдөм нэртэй энэ бүсгүй монголд 10 жил амьдрахдаа монголын соёлыг судалсан юм байна. Бас шаггүй хэлний авъяастай нэгэн болохыг түүний монгол бичлэгүүдээс төвөггүй харж болохоор юм. Монголчууд "Тархины тураал"-тай болохыг нийтлэлдээ онцолж ээ. Яахав муу нуухаар сайн илчил гэж, түүний бичсэн зүйлүүд муухай монгол хүний тухай, яг л миний дотор, бидний дотор байдаг тэр л араншинг яруу тод дэлгэсэн байна билээ л дээ.
Муугаа дуудуулах, муухайгаа илчлүүлэх ямар олиг байхав. Монгол овогтой хүн бүр л үүнийг уншаад эрхгүй цөс нь хөөрч, элэг нь оволзох биз. Гэвч үнэн үг хүчтэй байдаг тул, түүнийг давж биесийг өмөөрөх гэх нь бас жаахан явуургүй юм.
Үнэндээ алив улс үндэстэн бүрт "төрөлх араншин" гэж байдаг тухай саяхан нэг номноос уншиж суусан юм байна. Магадгүй та өмнө нь "хүйтэн хөндий Англи бүсгүй", "Эрх чөлөөт Америк эр", "Цаг хатуу баримтлах Герман хөгшин", "Хэзээд элгэмсүү Орос ах", "Язгууртаны ихэмсэг соёлт Франц чавка", "Халуухан Бразил залуу","Санаа муутайхан Хятад худалдаачин", "Цаанаа л гүн бодолтой Япон өвөө", "Дээрэнгүй Солонгос уба" гээд л сонсч эсвэл өөрөө учирч ч байсан байх. Зарим хүн дээрхтэй санал нийлэхгүй байгаа нь мэдээж. Учир нь энэ бол би л өөрийн ойлголт бас туршлагаараа үндэстнүүдийн ерөнхий араншинг бяцхан дүрсэлсэн байдал шүү дээ.
Гэвч үндэстний төрөлх чанар, зан араншин ямар байлаа ч гээд уулын мод урттай богинотой тул хэн нэгэн Монголд төрсөн гэдгээрээ заавал ч "Үхэр монгол" байх албагүй, эсвэл хэн нэгэн Японд төрснөөрөө "Гэмгүй цайлган буянтан" байх албагүй л дээ.
Тиймээс эрхэм судлаач Аякогийн бичсэнчлэн Монгол хүн бүр "Тархины тураал"-тай бас ч биш л дээ. Биднийг санаасай, сэхээрээсэй гэж хүсдэг учир энэ хүн ийм нийтлэлүүдийг бичдэг гэж би уншиж байсан юм байна. Сайн л хэрэг. Маш сайн хэрэг. Гэвч өөрийн биеийг магтаад бусдыг доош хийх бас сайн хүний явдал биш л дээ. Ээж надад тэгж сургасан. Миний ээж монгол хүн л дээ. Япон хүн биш. Ээж намайг дэлхийн энх тайван сайн сайхны төлөө бас хорвоогийн амьтай амьгүй хамаг бүхний төлөө амьсгалах тоолондоо буян бодож, ачийг санаж бай гэж сургасан.
Эрхэм судлаачид ийм нэгэн захиаг цагаан тагтаанд дайж илгээлээ.........
.....цааш нь унших........
Шанхай хотоос "Монгол"-оо хайх нь
Нэг мэдсэн чинь Шанхай хотод ирээд 65 хоног өнгөөрсөн байх юм.
Хэдийгээр хичээл сургууль гээд зав муутай байгаа ч гэр орон, найз нөхөд, монгол нутгаа санагалзах нь цөөнгүй. Заримдаа монгол дуугаа сонсоод явж байхдаа учиргүй буцчихмаар, болдог бол шувуу шиг далавч ургуулаад нисээд харьчих юмсан гэж мөрөөдөнө. Бас энд тэнд явахдаа "Монгол"-ын гэх зүйл хайгаад нүд минь гүйчихнэ шүү дээ. Гэхдээ сонин нь Шанхайгаас ногоон хурганы арьс, нохойн битүү туурайг ч олж болохоор дог шүү.
Энд ирснээсээ хойш "Монгол түүх", "Монгол соёл", "Монгол" зүйлстэй бас цөөнгүй таарсан. Түүнийгээ та нартай хуваалцъя.
"Монгол түүх"
Шанхайн музей ( Shanghai Museum )-д хадгалагдаж байгаа "Чингис хааны алтан зоос".
2006 онд Ду вэй шань, Тань Дуан Янь (杜维善, 谭端言) гэж хоёр эх оронч Торгоны зам дагуух эртний улс орнуудын 2000 гаран зоосны цуглуулгаа хотынхоо музейд хандивласан бөгөөд дотор нь энэ зоос байсан байна. Лондонгийн их сургууль, Иелийн их сургууль, Францын үндэсний төв номын сан гээд дэлхийн нэртэй их сургууль, байгууллагуудын судлаачид энэ зоосыг "Чингис хааны алтан зоос" гэж дуу нэгтэй баталсан. Зоосны гадна хүрээн дээр бичээстэй байх үгсийг тайлахад: "Алтан зоосыг 618 онд 伽兹那 (Que Zi Na)-д бүтээв". Харин зоосны дунд талд "Хаадын хаад, Хамгийн агуу, Хамгийн шударга Чингис хаан" гэж бичээстэй байдаг. Дэлхий дээр ийм зоос ердөө 10 хүрэхтэй үгүйтэй байдаг гэнэ лээ. Би монгол хүн учир надад энэ зоос бол өвөг дээдсээс ирсэн шүтээн эрдэнэ мэт л санагдсан. Дотроо битүүхэн адис авсан гээд л бодчих.
"Монгол" бяслаг
Нэг өдөр хүнсний дэгүүрт явж байлаа. Эндхийн жижиг сажиг жимс чихэр, хорхой шавжны мах бага биш юм болохоор нэг дэлгүүрт ороод бараг ...
....... цааш нь унших..........
Глобал таймсын "Монгол улс хөмхий зуусаар байна" нийтлэлд шүүмж нийтлэл бичих уриалга
Сайн байцгаана уу? Эрхэм олон Монголчууд аа.
Миний бие 2009 оны 11 сарын 5 нд болон 11 сарын 10 нд Хятадын Глобал Таймс сонин дээрх хоёр нийтлэлийг “Монголчууд Хятадад тийм ч таатай ханддаггүй”, “Монголчууд хөмхий зуусаар байна” гэсэн нэртэйгээр орчуулсан.
Эдгээр өдрүүдэд дотоодын хэд хэдэн сайт дээр энэ нийтлэлүүдийн талаар олон залуус, монголын төлөө цохилдог олон зүрх өөр өөрийн түмэн санаа, буман бодлоо дэвшүүлэн тавьж, халуухан хэлэлцэж байгааг харж суулаа.
Монголын талаар, хятадын талаар, орчуулгын талаар, нийтлэлийн талаар гээд голдуу санал шүүмж бичсэн байна. Мэдээж монгол эх орны хөгжлийн төлөө, хөрш орнуудын харилцааны тухай ярьж, сэтгэгдлээ үлдээсэн хүмүүс цөөнгүй. Түүнчлэн бас янз бүрийн хардалт, сэрдэлт, дургүйцэл, эсэргүйцлийн ч чанартай зүйлс их харагдаж байсан.
Хэн ч хэнийг шүүхгүй, хэн ч хэнийг магтаж, өмгөөлж хаацаалахгүй бас хэн ч хэнийг гүтгэн доромжлохгүй, хэнийг ч буруутгахгүй. Учир нь бид бол Ардчилсан эрх чөлөөт тусгаар улсад амьдран буй олон нийт, ард түмэн, масс.
Харин орчуулгын талаар болон яагаад ийм нийтлэлүүдийг орчуулах болсон тухай хэд хэдэн санал гарч ирсэн тул миний бие энэ бяцхан бичлэгийг хүргэж байна.
..........цааш унших...........
Хятадын Глобал таймс сонин: Монгол улс хөмхий зуусаар байна.
Хариуцлагатай редактор Дун Жин
2009 оны 11 сарын 02
Саяхан хятадын хилээс ердөө 200 километрийн зайд орших “Дэлхийд нөөцөөрөө хамгийн томд тооцогдох алт зэсийн ашиглагдаагүй орд газар ” Монголын Оюутолгойн төслийн тендер зарлагдсан бөгөд Хятадын “Aluminum” корпораци энэхүү төсөлд оролцох хүсэлтэй байгаагаа мэдэгдэж байсан. Гэсэн хэдий ч “Бид хятадад яс махны дургүй улс, хятадын иргэдийг монголд тийм амар оруулахгүй” гэж Монгол улсын дээд албан тушаалтанууд нийтэд нээлттэй зарласан тухай Австралийн хэвлэл мэдээллийн агентлагууд мэдээлсэн билээ.
Монголын дээд тушаалтан, сайд дарга нарын энэ мэдэгдэл Хятад хүний сэтгэл рүү хүйтэн ус цацсан хэрэг боллоо. 6 жилийн өмнө, Хятад Монгол хоёр улс сайн хөршийн харилцан итгэлцсэн түншлэлийн харилцаа гээчийг байгуулснаа зарлаж байсан билээ. Түүнээс хойш нилээд хэдэн жил өнгөрөөд байгаа ч зарим монгол хүн Хятадыг хардах сэрдэх үзлээ тавихгүйгээр ч үл барам хятадын хөрөнгө Монголд их хэмжээгээр орчих вий хэмээн эмзэглэн айж, “Гуравдагч хөрш” хайж байгаагаараа түрий барин Хятадыг хавчиж байна. Азийн хамгийн том зэсийн орд болох Эрдэнэтээр жишээлэхэд, цагтаа Монголын эдийн засгийн гуравны нэг хувийг нуруундаа дангаар үүрч байсан энэ ордын нийт зэсийн баяжмалын 90% -ээс илүү хувийг Хятад л импортолж байсан. Гэвч өнөөдрийг хүртэл нэг ч хятад компани монголын талтай томоохон уул уурхайн төслийн гэрээ байгуулаагүй байгаа юм.
Хятад Монголын худалдааны өсөлт монголын эдийн засгийн хөгжилд сайн нөлөө үзүүлсээр байгаа. Хятад улс хөрш зэргэлдээ бусад улс орнуудтайгаа ч “Харилцан ашигтай” гэсэн зарчмын дор эдийн засаг худалдааны хамтын ажиллагааг үр дүнтэй хэрэгжүүлж байна. Хэрэв Монгол улсын“Тэнцвэртэй байлдах бодлого” гээч нь Хятадын хөрөнгө оруулагчдыг цаашид хаалганы гадна үлдээсээр байх аваас Хятадад хохиролтой байх нь мэдээж. Харамсалтай нь Монголд бүр ч хохиролтой байх вий.
Энэ бол энгийн нэг ёс. Хэрэв чи Хятадыг боож, Хятадын оролцоог хаагаад байх юм бол Хятадын хөгжлөөс хүртэх сайн сайхан зүйл чинь ч мөн л танагдаад ирэх болно. Хятадын компаниуд үргэлж “Тэнцвэртэй стратег”-ийн чинь золиос байх боломжгүй. Нэг л өдөр Хятадын компаниудын идэвхитэй оролцоо үгүй болж, Хятад гэх худалдан авагч чинь нүүр буруулах юм бол хичнээн их орд газартай байлаа гээд түүнийгээ хэнд зарна гэж?
Хятадын Глобал Таймс сонин: “Монголчууд Хятадад тийм ч таатай ханддаггүй” 环球时报 《蒙古人心态复杂看中国》
Хятадын Глобал Таймс сонин
2009 оны 10 дугаар сарын 27
7 дугаар тал
Редактор Лү Чан Ин
Сэтгүүлч Хү Жиа
“Монголчууд Хятадад тийм ч таатай ханддаггүй”
Эдийн засгийн өсөлт хурдацтай байгаа ч ард түмний ойлголцол тааруу байсаар байна.
Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотын хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй газар болох Энхтайваны өргөн чөлөөгөөр алхаж байхдаа Орос үсгээс бүтсэн шинэ монгол үсгээр энд тэндгүй бичсэн эрээн мяраан хаягууд, гудамжны буланд байх Хятад загварын хуучин барилга зэрэг нь Хятад Орос хоёр том гүрний хооронд орших энэ улсыг бэлхэнээ тодорхойлоод өгөх шиг санагдлаа. Мөнхүү энэ бол Монгол улсын гадаад харилцааны олон талт бодлогын бас нэгэн илрэл болж буй мэт. Монгол улс 1.5 сая хавтгай дөрвөлжин километр газар нутагтай. Энэ нь хэмжээгээрээ Оросын газар нутгийн 1/10 д хүрэхгүй. Хүн ам нь 2.7 сая. Энэ нь Хятадын хүн амын 0.2 хон хувьтай тэнцэнэ гэсэн үг. Газар нутгийн онцгой байршлаар хоёр том гүрний завсар хавчигдсан энэ улс хөрш орнуудаасаа сэрэмжилж болгоомжлох нь гарцаагүй юм. Ялангуяа Хятад улсаас, хэдийгээр хоёр орны эдийн засгийн харилцаа улам бүр өргөжин тэлж, хятад хүмүүс монголд байх гадаад иргэдийн дийлэнх хувийг эзэлж байгаа гэх боловч хоёр орны ард түмний харилцаа, ойлголцол эдийн засгийн хөгжлийн хурдыг гүйцэх нь битгий хэл дөхөж очихгүй байна. Тиймдээ ч хятадаас сэрэмжлэх, хятад хүнийг сэрдэх үзэл монголын хаанаас ч үнэртэж болохоор. Энэ нь хэдийгээр түүхийн шалтгаантай гэх боловч, монголд ажиллаж амьдрах хятад хүмүүсийн гаргаж байгаа зохисгүй авиртай илүүтэй холбоотой юм. Мөн энд улс төрийн хийгээд олон улсын орчин нөхцөл байдалзэргийн нөлөөлөл ч мэдээж бий. Зарим монгол хүн хятадын төрийн далбаан дээр 5 таван хошууг ийнхүү тайлбарлах юм. "Нэг том таван хошуу нь Хятад улсыг төлөөлөх ба, үлдсэн дөрөв нь Хонг Гонг, Макао, Тайвань болон Монголыг төлөөлж байгаа гэнэ. Хятад Тайванийг хэзээ нэг өдөр буцааж авна. харин түүний дараа хараагаа Монголруу чиглүүлэнэ. " Тэдний энэ тайлбараас Монголчууд Хятадад хандах хандлага тийм ч сайнгүй гэдгийг мэдэж болохоор байна.
......Цааш нь бүрэн эхээр нь унших......
Би мөрөөдөж байна. Яг Мартин Лютер Кинг шиг... I have a dream
Би мөрөөдөж байна. Яг Мартин Лютер Кинг шиг...
Би гэдэг хүн өнөөх хямралын гэгдэх үед УБ хотод өсөж төрсөн жирийн нэг иргэн. Бас өөрийгөө боловсролын системийн гажуудалд өртсөн үлгэр жишээ хэлмэгдэгч гэж боддог. Яагаад гэхлээр биднийг сургуульд ороход хуучин босоо монгол бичгийг нийтээр дэлгэрүүлнэ гээд А үсгийг монгол бичгээр зааж эхэлсэн. Хамгийн эхний монгол бичигтэн ангийн бид хамгийн сүүлчийн пионерууд байсан юм. Тэгээд хэд хэд анги үсрээд, бас нэг удаа анги доошилж ч үзсэн. Ингээд нийт сурсан жилээ тооцоод үзвэл ердөө 7 жил. Элэнц хуланцын сайн генийн буянаар бид нийгмийн шалгарал бүхнийг даваад өнөөдөр бусдаас төдий л их ялгарч доош орохгүй явна. Завсрын үеийнхэн болох биднийг аав ээж ч тоох зав байсангүй. Нийгэм тэр аяараа хямарсан үе байсан шүү дээ. 7 жилийн дотор бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн мундаг хүүхдүүд гэмээр боловч гор нь өнөөдөр гарч ирээд, юун талх, юун эдийн засаг, юун улс төр, наадам , цагаан сар....бидний толгой өвтгөсөн жинхэнэ асуудал болоод байна. Ямар асуудал мандсан бэ?
-Номгүй хэлмэгдэгсэд
Бидний үед унших ном байсангүй ээ. 70 жил болоод бүтээд байсан бүх зүйл үгүйсгэгдсэн байснаас, бас эдийн засгийн хүнд хямрал нүүрэлсэн байснаас биднийг зөв чиглүүлэх хүн байгаагүй юм даг. Мэдээж тэнгэрт хальсан хайрт эмээгээ тооцохгүйгээр. Биднийг гэдэс цатгахын тулд аав минь хөдөө ажилтай, хааяа Эрээн орж бараа дарна, ээж минь хотод хоолны газар ажиллуулна, ажил ихтэй байснаас бүтэн 5 хоног гэртээ ирэхгүй үе ч байсан юм даг. Жаалхан байсан бид томчуудтай шахцалдан картын бараанд очерлодог байснаас биш ном шагайдаггүй байлаа. Гэхдээ огт номгүй байсан гэвэл дэлстүүлсэн хэрэг болно л доо. Би санаж байна. Намайг 5 настай байхад ээж минь надад хүний анатомийн тухай ёстой сайхан хэвлэлтэй шинэхэн ном авч өгч байсан. Тэр үед бас эжий аав маань "Алтан түлхүүр Буратино", "Үүлэн бор" за нэг иймэрхүү номнууд авч өгч байсан шүү. Энэ бол сургуульд орохын өмнөх зүйл л дээ. Үүнээс хойш бол хичээлийн номноос өөр гоё ном ёстой байгаагүй. Байсан ч байж болох. Гэхдээ л бидний ширээн дээр лав байгаагүй. Өө бас санаж байна. 3-4 ангийн үед хичээлээс гадуурх нэг хэвлэл гарлаа. Энэ бол тухайн үедээ манай үеийнхний нууцаар уншдаг байсан "Халуун хөнжил" гэж сонин шүү дээ. Бурхан минь. Миний нэг хайрт эгчийн хүү 3 дугаар анги болчихоод огт уншиж сурахгүй байсан гэнэ. Тэгэхээр нь өвөө нь арга сэдэж, тэр сониныг үзүүлээд байсан гэнэ. Тэгсээр тун удалгүй бүгдийг уншиж сурсан гэдэг шүү.
-Түүхгүй хэлмэгдэгсэд
Түүхгүй гэдэг нь мөн л өнөө нийгмийн өөрчлөлтөөс өмнө нь итгэж явсан бүх зүйл устгагдаад, бидэнд түүхийг үнэнээр нь мэдэх боломж олдоогүй. Арга ч үгүй биз дээ. Тэр үед бидэнд түүх заах нь битгий хэл өөрсдөө дөнгөж үнэн түүхийн амсарт хамраа шүргүүлж байсан үе шүү дээ. Түүхийн багш нар хэзээ хойно л одоогийн залуучууд цээж дэлдэн хэлдэг өнөө мянганы хүний тухай дугарч байсан санагдана.Түүхээ сайн мэдэхгүйн нэгэн сайхан жишээ бол Монгол орныхоо улс тунхагласны баярыг яг хэзээ гэдгийг улс даяааа мэддэггүй. Үгүй нээрээ, үнэн алж байгаа юм шүү. Монгол улс даяар, тусгаар тогтносон өдрөө 11 сарын 26 гээд байдаг. Үнэндээ энэ чинь үндсэн хуулийн өдөр шүү дээ(1924 он). Бидний тусгаар тогтнолын баяр чинь 7 сарын 11 буюу Ардын Хувьсгалын баяр, бидний Наадам шүү дээ (1921он). Ямар ч хэл дээр гадаадын сайтуудаар хэсээд энэ тухай хялбархан мэдэж болно. Тэд бидний тухай мэдээд байдаг атал бид өөрсдийн тухай мэдэхгүй байгаа нь гутагмшиг. Улс даяараа, өөрийн тусгаал тогтнолоо 1921 онд зарласнаа бахархалтайгаар үгүйсгэж, өөрийн тусгаар улсын түүхийг 3 жилээр ухрааж байгаагаараа олон улсын доог тохуу, жинхэнэ онигоо болж байгаа юм даа. Олон хятад хүн надаас асууж байсан. Танай тусгаар тогтнолын баяр чинь яагаад жилд хоёр болоод байдаг юм гэж? Гоё шүү. Би хичнээн тэдэнд учирлаад яах юм. Толгойтой бүхэн, тэр ч бүү хэл төрийн тэргүүд нь хүртэл 11 сарын 26 нд зурагтаар зурайж гарч ирээд миний хэлснээс яг өөр юм яриад өгчихөж байгаа юм чинь. Бурхан минь, түүхээ ингэж л мутарладаг улс даа бид чинь. Энэ тухай би 5 жилийн өмнө МУ ын гадаад явдлын яамны сайд асан Ц.Гомбосүрэн гуайн ярилцлагаас мэдсэн юм шүү.
-Соёлгүй бичиггүй хэлмэгдэгсэд
За тэгээд өнөө монгол бичигтэн анхны ангийнхан 3 дугаар ангиасаа ч билүү крилл цагаан толгой үзэж эхэлсэн. Ингээд л хамаг балаг буцалж эхэлсэн дээ. Нэг бол анхнаасаа л босоо сайхан бичгээрээ явчилгүй. Дундаас нь жинхэнэ бантан зуурч эхэлсэн нь тэр. Одоо манай үеийнхэн дунд босоо бичгээр бичих нь битгий хэл уншиж чадах нь цөөн. Шинэ монголоор хэлзүйн алдаагүй бичнэ гэж ч бараг байхгүй дээ. Миний бичлэгээс ч үүнийг хялбархан мэдэж болох байх. Бодоод байх нь шинэ үсгийн хэлзүй энэ тэр чинь хэдэн эрдэмтэн мэргэдийн толгойг одоо ч өвтгөсөөр байгаа мэт. Уг нь яршиг дөө. Дэндүү нарийвчилж хүндрүүлэх шаардлагагүй юм шиг. Бид л гарамгай хэрэглэж, хялбархан ойлгож байх ёстой юм биш үү дээ. За ингээд л ойд төөрсөн сармагчин адил бидний үеийнхний бичиг үсгийн соёл иймэрхүү түвшинд.
Монголын өв соёлын талаар бол яриангүй Социолизмын бүтээн байгуулалтаар соёлоо нухчин дарсан хүмүүс дөө бид. Бидний үе битгий хэл манай аав ээжийн үеийнхэн энэ талаар паг шүү дээ. Эрх биш ардчилал гарч, шашин шүтэх хийгээд өөрийн зан заншлаа сэргээж болохоор болсон учир Цагаан сар мэт сайхан баяраа тэмдэглэдэг болж, бидний хэдэн хүүхэд энэ мэт ойр зуурхан зүйлээ халтар мултар гадарлаж эхэлсэн билээ. Өө тийм, бас ачит эмээ өвөөгийнхөө буянаар босгон дээр гишгэж болохгүй гэх мэт зарим нэг мухар сүсгийн ч гэмээр юм уу, ямар нэг тайлбаргүй зан үйлүүдийг хагас дутуу сонсож авснаа энд онцгойлон дурдах ёстой.
.........цааш нь унших...............
《Дандарт хөтлөх газрын зураг》
Би бурханы шашин шүтдэг. Шүтдэг гэхээр миний үеийн олон залуус, за юун хуучны нийгмийн, өнгөрсөн баларсан, өвөө эмээ нарын үеийн юм яриад байгаа юм гээд л эхэлнэ л дээ. Мэдээж олон залуус энэ шашинд болон өөр шашинд сүсэгтэй ханддаг байх. Миний хувьд гэвэл шашин шашин гэж мухраар шүтэх биш түүнийг судалж, туршиж, өөрийн биедээ аажмаар уусган авъя гэж боддог. Товчдоо бол маш шашинлаг хүн байхыг хүсдэг.
Надад бясалгал таалагддаг. Гэхдээ би бясалгал хийдэггүй. Өмнө нь туршиж байсан. Нэгийг биш хэд хэдийг гээч. Амьдрах ухаан Шри шри, Чинхайн буюу Аръяабалын бясалгал, Шри Чинмой гээд цаашаа бас ганц хоёр бий. Миний нэг хайрт эгч надад хэлж байсан юм. Чухамдаа чамайг төвлөрүүлж чадах байгаа тэр зүйл чинь л чиний бясалгал юм шүү гэж. Дэлхий дээр 400 гаруй төрлийн бясалгал байдаг тул бидэнд сонголт маш арвин байгаа, гэлээ ч өөртөө яг таарахыг олох нь цаг хугацааны асуудал юмуу даа.
Эгчийнхээ зааж өгсөн нэгэн бясалгалын аргыг та нарт хэлж өгье. Хүн харгүй газар очиж байгаад, өөрийнхөө мэдэхгүй тэр гадаад хэлээр чанга чанга ярих. Бид жаахан байхдаа гадаад хэлээр ярьж байна гээд юу нь мэдэгдэхгүй юм хэлж тоглодог байсан ш дээ. Яг тэгж.Жишээ нь: ылбоарлыяодрадяболрадлобөяр адлобыобиаыялоахридя...............
Энэ бясалгалын үр дүн дажгүй шүү. Ялангуяа хүнд зоригтой "үгүй" гэж хэлж чаддаггүй хүн үүнийг хийвэл бүр күүл. Цаг хугацааны хувьд өөрийнхөө л мэдрэмжээр.
Бясалгалын тухай зарим хүмүүс дэндүү өрөөсгөл ойлголттой байдаг мэтээ. Тэр тусмаа эрчүүд. За тэгээд жаахан бясалгал, цагаан хоол энэ тэр гээд ярьчихвал, "Монгол хүнд угаасаа тэр чинь зохихгүй" "Наадахаа тэр Дэлгэртээ очиж хэл" гэх мэтээр даапаална. Энэ үед зарим найзууддаа би дандарын тухай хальт сонссон уншснаа ярьж алмайлгадаг. Монгол эрчүүд, залуучууд үндэсний үзэл ихтэй тул, би дандарын тухай яриагаа Говийн догшин ноён хутагт Данзанравжаагаар эхэлдэг. Энэ хүн Дандар буюу нууц тарнийн ёсонд нэвтэрсэн эгэлгүй хувилгаан хүн байсан. Монголын шашин, соёл, урлаг, боловсролын салбарт энэ хүний оруулсан хувь нэмрийг өгүүлээд баршгүй.
Түүнчлэн хутагт маань дандарт нэвтэрсэн билэг танхай нэгэн байсан хийгээд түүний үзүүлсэн гайхамшигуудын тухай ард түмэн ам дамжин ярьсаар ирсэн. Түүний дотоод алхимын нууцыг мэддэг байсныг социолизмийн үед садар самуун явдалтай, архи дарсанд толгойгоо мэдүүлсэн мэтээр зориуд гутаан доромжилж байсан. Үнэндээ архийг рашаан болгодог, дарь эх дагинасаар хүрээлүүлсэн тийм л юм нь жинхэнэ оршисон хүн байсан.
Тэр ингэхэд тэр олон дагинасуудтай юу хийдэг байсан бэ? Дандар. Нэгэнт махан биет хүн учир Бясалгалын үед заримдаа түүний энерги дутах үе байсан бөгөөд тэр үедээ архийг рашаан болгон хэрэглэж, тэдгээр дагинас, дарь эхийн хувилсан дүрүүдтэй дандардаж, энергиэ нөхдөг байсан биз.
Дандар. Үнэндээ түүний нэр нь нууц тарнийн ёс. Нууц тарнийн ёс гэсэн ч учиртай биз ээ. Нууц учир л нууц гэсэн нь лав. Эгэл бидний энэ хязгаарлагдсан бяцхан ухаан түүнийг ойлгож, түүнд хүрч чадахгүй биз. Гэхдээ зарим ном зохиолиос унших нь, Дандарыг мэдрэх, дандарт ойртох хамгийн эхний цэг бол секс бөгөөд сексийн үеийн тавирал таашаал буюу оргазм юм гэнэ билээ.
.....................цааш нь унших..........................
Сурталчилгаа
